Obywatele Unii Europejskiej mają nieograniczone prawo do podróżowania, studiowania i pracy w każdym państwie członkowskim. Unia stara się nadać swobodnemu przepływowi osób status nowego fundamentalnego prawa obywatelskiego oraz ukrócić wszelką dyskryminację opartą na różnicach narodościowych. Prawie na całym terytorium Unii można podróżować bez paszportu oraz bez kontroli granicznych, a także robić zakupy i swobodnie przewozić je do innego kraju, zaledwie z kilkoma wyjątkami. Unia nie decyduje, czego nauczać w szkołach. Stara się natomiast zapewnić wzajemne uznawanie dyplomów i kwalifikacji zawodowych we wszystkich krajach członkowskich. Działania UE mają na celu ułatwienie dostępu do zdobywania edukacji we własnym kraju i poza jego granicami, co odbywa się poprzez programy wymiany studenckiej oraz upraszczanie biurokratycznych wymogów. Dotychczas ponad milion osób skorzystało z programów UE, kształcąc się i zdobywając kwalifikacje w ogólnoeuropejskim wymiarze.

Podczas ostatnich 50-ciu lat, dzięki wzmożonej współpracy w Europie wojna pomiędzy krajami UE była i jest niemożliwa. Jednocześnie państwa Unii starają się zapewnić pokój i stabilność w krajach sąsiadujących, jak i w innych częściach świata. W ramach zapobiegania konfliktom, UE stała się największym dawcą pomocy finansowej dla najbardziej potrzebujących rejonów świata. Unia bierze udział w akcjach pokojowych i prowadzi wiele projektów mających na celu wprowadzanie w życie zasad demokracji oraz praw człowieka. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa pozwala krajom UE wyrażać wspólną opinię na arenie światowej. Kolejnym krokiem będzie realizacja wspólnej polityki obronnej.

Każdy obywatel ma prawo do bezpieczeństwa. Większość niebezpieczeństw, zagrażających naszemu pokojowi ma źródło w konfliktach międzynarodowych, rodzących się w innych miejscach świata. Dlatego też kraje europejskie muszą podejmować wspólne działania w zwalczaniu takich zagrożeń jak międzynarodowy terroryzm i przestępczość zorganizowana, w tym przemyt i nadużywanie narkotyków, handel ludźmi i prostytucja. Państwa UE prowadzą zdeterminowaną walkę z tymi problemami, wykorzystując i ustanawiając pewne reguły oraz promując współpracę policji, służb granicznych oraz narodowych organów sprawiedliwości. Unia odgrywa również poważna rolę w ramach polityki migracyjnej, gwarantując obywatelom państw trzecich prawo do ubiegania się o azyl w krajach UE. Jednocześnie podejmuje ona działania mające na celu koordynację narodowych polityk krajów członkowskich dotyczących uchodźców oraz akcje zwalczające ubóstwo i zapobiegające konfliktom w krajach zagrożonych nadmierną emigracją.

Obecnie w okresie istotnego rozwoju technologicznego, Unia odgrywa coraz ważniejszą rolę, pomagając w realizacji programów badawczych. Z budżetu UE finansowane są projekty w dziedzinie nowoczesnych technologii, prowadzone przez ośrodki badawcze, akademie oraz instytucje i zakłady przemysłowe. Celem UE jest przełożenie projektów badawczych na osiągnięcie konkretnych wyników społeczno-ekonomicznych, takich jak tworzenie nowych miejsc pracy, ulepszanie warunków życia czy zwiększanie mobilności ludności. Priorytetowe dziedziny badań to zdrowie, środowisko, energia, transport, szkolenie i społeczeństwo informacyjne. Unia Europejska stra się również stworzyć odpowiednie warunki do rzeczywistego korzystania z nowych technologii w naszym codziennym życiu. To dzięki decyzjom UE, dotyczących standardów technicznych GSM, Europa jest teraz światowym liderem w produkcji i korzystaniu z telefonów komórkowych.

Jednym z kluczowych zadań w Unii Europejskiej jest ochrona zatrudnienia i tworzenie nowych miejsc pracy. W przypadku niesprzyjających warunków ekonomicznych przemysł europejski nie będzie w stanie oferować nowych miejsc pracy, dlatego też celem Unii jest zapewnianie dogodnych warunków gospodarczych. Unia przyczyniła się znacznie do wzrostu handlu w Europie i do stworzenia nowych miejsc pracy poprzez utworzenie jednolitego rynku bez wewnętrznych granic oraz wprowadzenie jednolitej waluty Euro. Opracowano także europejską strategię zatrudnienia, która wskazuje jak wykorzystać wzrost gospodarczy w tworzeniu większej ilości lepszych miejsc pracy. W przyszłości nowe miejsca pracy będą powstawać w oparciu o wykształcenie, szkolenia, przedsiębiorczość, przystosowalność do nowych metod oraz równe prawa dla każdego. Fundusze Strukturalne, promujące wzrost i nowe miejsca pracy w słabiej rozwiniętych regionach, co z kolei przyczynia się do równiejszej dystrybucji majątku europejskiego, pochłaniają jedną trzecią całkowitego budżetu UE.

Zanieczyszczenie środowiska jest problemem wspólnym, wykraczającym poza granice państw. Działania Unii Europejskiej mają w tej dziedzinie szczególne znaczenie. Bez współpracy międzynarodowej rozwiązywanie wielu problemów byłoby dużo trudniejsze. Do tej pory państwa członkowskie zobowiązane są do przestrzegania 200 unijnych dyrektyw o ochronie środowiska. Większość z nich dotyczy zanieczyszczenia powietrza i wody oraz składowania odpadów. Inne ważne przepisy dotyczą nadzorowania niebezpiecznych procesów produkcji i ochrony zasobów środowiska naturalnego. Unia Europejska zakłada zachowanie zrównoważonego rozwoju, co oznacza, że transport, przemysł, rolnictwo, rybołówstwo, energia i turystyka będą się rozwijać nie niszcząc środowiska i jego zasobów naturalnych. Już teraz oddychamy czystszym powietrzem dzięki wprowadzeniu w latach 90-tych konwerterów katalitycznych w samochodach oraz coraz większym zużyciu benzyny bezołowiowej. W 1993 roku Unia założyła Europejską Agencję Środowiska Naturalnego z siedzibą w Kopenhadze. Agencja ta zajmuje się zbieraniem informacji o stanie naszego środowiska, co pozwala na podejmowanie konkretnych środków ochronnych i odpowiednie stanowienie prawa w tej dziedzinie.